Thị trường vốn và thị trường tiền tệ đang còn mất cân bằng

Sau 4 tiếng đồng hồ và hai phiên thảo luận diễn đàn Kinh tế Việt Nam (ViEF) chuyên đề Vốn – Tài chính sáng 21/8, Phó thủ tướng Vương Đình Huệ kết thúc bằng bài “thu hoạch”, chia thành 3 nhóm vấn đề chính.

Phần trình bày chung của các diễn giả nước ngoài, Phó thủ tướng cho rằng: “Có vẻ Chính phủ đang điều hành đúng, kể cả vấn đề kinh tế vĩ mô, cải thiện môi trường góp vốn đầu tư kinh doanh, tháo gỡ các vướng mắc nguồn vốn…”.

Những đánh giá và xếp hạng những tổ chức quốc tế cho thấy rõ điều này. Đặc biệt trong bối cảnh kinh tế thế giới có nhiều biến động khó lường, Fed liên tục tăng lãi suất, đồng đô xu hướng tăng mà Việt Nam vẫn giữ vững ổn định và được nâng hạng tín nhiệm là điều tích cực, ông nói.

Đồng hành cùng Chính phủ là doanh nghiệp trong ngoài nước – các nhân tố rất quan trọng. Phó thủ tướng mong rằng sẽ tiếp tục duy trì điều này.

Thứ hai, về tái cấu trúc thị trường. Thị trường tài chính Việt Nam lúc bấy giờ được cấu thành bởi thị trường vốn và tiền tệ, trong đó ngân hàng giữ vai trò chủ đạo. Mặc dù đầu tư và chứng khoán và những định chế phi ngân hàng nhà nước có nỗ lực nào đó phát triển tích cực, nhưng đây vẫn mất cân bằng. Để giải quyết vấn đề này, Phó thủ tướng nhận định, cần tăng vai trò của định chế phi ngân hàng, một vấn đề nữa là giải quyết tốt thị trường vốn và thị trường tiền tệ.

Ví dụ nhiều nhà đầu tư nước ngoài mong muốn Chính phủ bảo lãnh thị trường tiền tệ, trước đây khác thị trường Việt Nam không đáp ứng được. Cho nên Chính phủ quyết định chỉ có các công trình rất quan trọng Chính phủ mới bảo lãnh chuyển đổi ngoại tệ, nhưng cũng chỉ ở mức 30%, còn các trường hợp khác những doanh nghiệp phải tự giải quyết, mà thị trường chúng ta đã đáp ứng được.

Chính sách chống đô la hóa, lãi suất tiền gửi đô la 0% đang phát huy tác dụng tốt, nhưng nếu không phát triển thị trường mua bán ngoại tệ đủ mạnh thì khó có thể đáp ứng được với chính sách nói trên. Và ngay cả thị trường ngoại tệ cũng cần phải sử dụng nhiều công cụ phái sinh trong thị trường ngoại hối, cũng là một giải pháp giúp hạn chế áp lực tỷ giá trong điều kiện tỷ giá thế giới biến động phức tạp.

“Chúng ta cần giải quyết tốt mối quan hệ giữa thị trường vốn và thị trường tiền tệ. Một trong số điều kiện quan trọng để giải quyết là áp dụng những công cụ, gỡ áp lực về mặt tỷ giá, lãi suất biến động”, Phó Thủ tướng nói.

Ông cũng đưa ra một số giải pháp như đa dạng hóa sản phẩm, đầu tư và chứng khoán phải phát triển cả ở thị trường cơ sở, chính phủ cần có biện pháp phát triển thị trường này. Về thị trường trái phiếu doanh nghiệp cần đột phá, phát triển sản phẩm hưu trí tự nguyện…

Cơ cấu mạnh kinh doanh thị trường chứng khoán, kể cả hai sàn giao dịch HOSE và HNX

“Cần chủ động huy động vốn trung dài hạn với phương châm nội lực quyết định nhưng ngoại lực quan trọng”, Phó thủ tướng nói.

Nhắc lại mục tiêu Việt Nam có thể lọt danh sách đánh giá thị trường chứng khoán mới nổi trong hai năm tới của lãnh đạo Ủy ban chứng khoán Nhà Nước, Phó thủ tướng chỉ đạo cần kiên trì xây dựng chứng khoán bền vững, lành mạnh.

Diễn đàn kinh tế Việt Nam 2018

Diễn đàn kinh tế Việt Nam 2018

Chính phủ sẽ chỉ đạo và ban hành chiến lược về phát triển kinh doanh chứng khoán, ngân hàng để có thể tái cơ cấu mạnh mẽ. Sắp tới sửa đổi luật chứng khoán, tái cơ cấu mạnh chứng khoán kể cả sàn giao dịch TP Hà Nội và TP HCM.

Với thị trường trái phiếu doanh nghiệp, theo ông Vương Đình Huệ, ngoài các đơn vị xếp hạng tín nhiệm những cơ quan quản lý cho rằng cần có trung tâm sàn chứng khoán doanh nghiệp đưa vào giao dịch thông thường để tạo thanh khoản.

Hiện Chính phủ đã phát hành Quyết định 1191 về ban hành trái phiếu Chính phủ và chỉ đạo Bộ Tài chính trong đó có Dự thảo Nghị đinh 90 về đầu tư và chứng khoán.

“Thông điệp của Chính phủ là kiên quyết để Việt Nam sớm là công nhận kinh doanh thị trường chứng khoán mới nổi”, Phó thủ tướng nhấn mạnh.

Về quỹ hưu trí tự nguyện, Chính phủ cho biết đã có nhiều động thái nhằm bức tốc quỹ này bổ sung cho thị trường vốn.

Riêng về ý kiến “lộ trình cổ phần hóa diễn ra chậm”, Phó thủ tướng cho rằng, nếu nhìn về số lượng doanh nghiệp hoàn toàn có thể chậm song về lượng vốn thì có thể nói là nhanh. Sáu tháng đầu năm nay, giá trị từ cổ phần hóa tăng hơn 2 lần so với năm ngoái. “Do vậy chưa chắc tốc độ đã chậm, lộ trình tiếp theo như thế nào Việt Nam đều đã công bố cho những nhà góp vốn đầu tư. Điều này thể hiện minh bạch của thị trường”, ông Vương Đình Huệ nói.

Về gợi ý liên quan đến chứng chỉ ký quỹ không biểu quyết giải quyết bài toán nới room vẫn đảm bảo quyền lợi hay CP vàng giành quyền phủ quyết để bảo vệ lợi ích cốt lõi, đại diện Chính phủ đánh giá đây là ý kiến hay khi đảm bảo an ninh quốc gia và khẳng định Việt Nam sẽ lắng nghe và nghiên cứu.

Tiếp tục phát triển trái phiếu Chính phủ và doanh nghiệp, xem xét cơ cấu lại VN-Index

Chính phủ có thông báo sẽ tiếp tục phát triển thị trường trái phiếu chính phủ nhằm huy động vốn cho nền kinh tế khi Việt Nam đã tốt nghiệp ODA. Bên cạnh đó, cần cơ cấu lại những khoản nợ công.

Chính phủ sẽ tiếp tục ban hành trái phiếu Chính phủ theo hướng dùng trái phiếu lãi suất thấp thay thế cho trái phiếu đáo hạn lãi suất cao, hoặc phát hành mới trái phiếu kỳ hạn dài thay thế kỳ hạn ngắn, giảm áp lực trả nợ trước mắt là chớ nên. Đồng thời cơ cấu lại vay trong và ngoài nước, giảm khoản vay nước ngoài tăng vay trong nước.

Trái phiếu doanh nghiệp, đa dạng hóa sản phẩm, quỹ hưu trí tự nguyện. Ngay cả thị trường phái sinh cần đa dạng hóa hơn nữa, cần xem xét cơ cấu lại chỉ số VN-Index để mang tính đại diện hơn cho thị trường.

Theo ông, quá trình tái cấu trúc thị trường vốn tài chính cần gắn chặt với quá trình chuyển mình của nền kinh tế. Chính phủ cần tạo điều kiện cho thị trường phát triển rồi mới đặt vấn đề quản lý nó.

Tiếp cận vốn của những doanh nghiệp nhỏ và vừa, tín dụng phi chính thức, đối với tín dụng đen đúng nghĩa thì phải chống, xóa bỏ. Đối với hình thức tín dụng thanh toán phi chính thức, mong muốn của Chính phủ muốn hiểu rõ hơn, quốc tế giải quyết như thế nào. Tạo hệ sinh thái cho vay chia sẻ, như cho vay ngang hàng, phát triển mạnh tài chính vi mô, fintech…

Chính phủ đã ban hành Nghị định 38, cho phép thành lập quỹ góp vốn đầu tư mạo hiểm, quỹ gọi vốn từ cộng đồng. Quỹ bảo lãnh tín dụng cho doanh nghiệp nhỏ và vừa, quỹ này sẽ được đặt tại các địa phương số dư ít nhất là 100 tỷ. Hoạt động theo mô hình công ty TNHH MTV, Nhà nước chiếm dụng 100% vốn.

Hiện Chính phủ cũng đang trong giai đoạn hậu kỳ, thành lập quỹ hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa với hai nội dung.

Tài trợ cho vay các doanh nghiệp nhỏ và vừa đóng góp vào chuỗi giá trị và làm đầu mối tiếp nhận các nguồn vốn, chia thành những quỹ hỗ trợ.

Quan trọng phải có nhà đầu tư chuyên nghiệp, không phân biệt cá nhân hay tổ chức

Về việc có cần thiết phải lập thị trường CP riêng cho các nhà đầu tư tổ chức hay không, cá nhân ông Vương Đình Huệ cho rằng: “Điều quan trọng bây giờ là cần có nhà đầu tư chuyên nghiệp, có tổ chức, không cần phân biệt là tư nhân hay quỹ đầu tư lớn, tất nhiên, việc có một sàn giao dịch riêng cũng là vấn đề mà chúng ta cần nghiên cứu”.

Ông cũng nhấn mạnh sự minh bạch, công khai trong thị trường, hệ thống giám sát nội địa. Quan trọng phải có hệ thống quản trị tốt, tăng tốc giám sát đồng thời siết chặt lại thị trường theo hướng tạo điều kiện cho những nhà đầu tư tham gia thị trường ổn định, có tổ chức và nâng cao hoạt động của thị trường.

tăng tốc các công cụ tư vấn tài chính, thuế, kiểm toán và nâng cao chất lượng các công cụ này. Một hệ thống trái phiếu Chính phủ muốn tiếp cận thị trường quốc tế, chắc chắn phải có những cơ chế để xác định tín nhiệm quốc gia. Trái phiếu doanh nghiệp hay trái phiếu công trình thì cũng cần có các tổ chức định hạng tín nhiệm.

Hiện Tập đoàn Điện lực (EVN) ban hành trái phiếu không có bảo lãnh Chính phủ ra quốc tế, WB đang hỗ trợ xây dựng định hạng tín nhiệm, Chính phủ mong sớm hình thành các tổ chức định hạng tín nhiệm quốc gia, định hạng doanh nghiệp.